Aracı Kuruluşlar
Birliği verilerine göre, EFG İstanbul 2008'de 39 milyon liralık net
komisyon geliri ile 94 aracı kurumu geride bıraktı. Net Komisyon geliri
sıralamasında EFG'yi 38.8 milyon lira ile İş Yatırım, 26 milyon 264 bin
lira ile de Finans Yatırım takip etti.
Küresel krizin son üç ayına damga vurduğu 2008'de aracı kurumlar
arasında toplam komisyon gelirlerinden aslan payını Eurobonk Tekfen'in
sahip olduğu EFG İstanbul Menkul Değerler aldı. Net komisyon gelirleri
açısından 39 milyon lira ile ilk sırada yer alan EFG İstanbul'un net
komisyon geliri 46 aracı kurumun komisyon gelirine bedel. Türkiye
Sermaye Piyasaları Aracı Kuruluşlar Birliği'nin (TSPAKB) verilerine
göre, 95 aracı kurum konsolide bazda 2008 yılını 177 milyon lira net
kârla tamamlarken, toplam komisyon gelirleri ise 473 milyon 344 bin TL
olarak gerçekleşti. Aracı kurumların 2008 sonu itibariyle toplam
varlıkları 4 milyar 162 milyon 751 lira, özkaynakları ise 2.1 milyar
lira oldu.
İş Yatırım fark attı
2008 yılında 39 milyon TL ile 46 aracı kurumun elde ettiğine bedel
miktarda komisyon geliri elde eden EFG İstanbul'u, toplam varlık
anlamında 1.4 milyar lira ile sektörün lideri olan İş Yatırım takip
etti. İş Yatırım 2008 yılının tamamında 38.8 milyon liralik komisyon
geliri sağlarken, net komisyon geliri sıralamasında 26 milyon 264 bin
lira ile Finans Yatırım üçüncü oldu. TSPAKB'nin verilerine göre 20058
yılında Deutsche Securities 23.2 milyon liralık net komisyon geliri ile
dördüncü sırada yer alırken, Ak Yatırım ise 23.1 milyon liralık
komisyon geliri sağladı.
Kârda lider Yapı Kredi
Küresel piyasaların kriz nedeniyle hop oturup-hop kalktığı 2008'de
aracı kurumlar arasında en fazla kârı ise 19 milyon liralık net
komisyon gelirine sahip olan Yapı Kredi Yatırım sağladı. Yapı Kredi
Yatırım'ın net kârı 64 milyon TL'yi aştı. İş Yatırım'ın 41.8 milyon
lira net kârla tamamladığı 2008'de, net komisyon geliri lideri olan EFG
Yatırım'ın kârı ise 25 milyon lirada kaldı.
TSPAKB verilerine göre, 56 aracı kurum 2008 yılını toplam 91.4 milyon
lira zararla tamamladı. En fazla zarar 9.8 milyon lira ile net komisyon
geliri 14.5 milyon lira olan Oyak Yatırım'da gerçekleşirken, Orion
Investment ise 6.2 milyon lira zarar açıkladı. Orion'un 2008'in
tamamındaki net komisyon geliri ise 873 bin lirada kaldı. 2008'de 12.6
milyon lira net komisyon geliri sağlayan Global Menkul ise 5.5 milyon
lira ile en fazla zarar eden üçüncü aracı kurum oldu.
Aktifin % 52'si 3 kurumda
TSPAKB'nin yaptığı ve aracı kurumların solo mali tablolarına göre
hazırlanan araştırmaya göre de 2008 yılında sektör aktiflerinin yüzde
52'sine 3 aracı kurum; İş Yatırım, Yapı Kredi Yatırım ve Ak Yatırım
sahip oldu. İlk 20 aracı kurumum sektör özsermayesinin yüzde 73'üne
sahip olduğu 2008'de hisse senedi işlemlerinin yüzde 63'ü, VOB
işlemlerinin ise yüzde 79'u da yine bu ilk 20 aracı kuruma ait. Yine
araştırmaya göre, çeşitli sıralamalara göre ilk 20 sırada yer alan
kurumlar, sektör çalışanlarının yaklaşık yarısını istihdam ediyor.
TSPAKB'nin araştırmasına göre sektörde yer alan aracı kurumların sayıca
üçte biri banka kökenli iken, toplam gelirlerin üçte ikisini bu
kurumlar elde ediyor. Yerli özel kurumların tüm gelirleri içinde
komisyon gelirleri yüzde 60 ile en yüksek paya sahip. Ardından, yüzde
27 pay ile varlık yönetimi, kurumsal finansman gibi diğer hizmet
gelirleri geliyor.
Yabancı yabancıyı istiyor
2008 yılı mali tabloları yabancı yatırımcıların yabancı aracı kurumları
tercih ettiğini de ortaya koydu. Yabancı yatırımcı işlemlerinin payı
banka kökenli, büyük ve yabancı aracı kurumlarda diğer gruplara göre
daha yüksek.
2008'de hisse senedindeki toplam yabancı yatırımcı işlemlerinin yüzde
68'i, VOB'da ise yüzde 84'ü yabancı aracı kurumlar üzerinden yapıldı.
Araştırmaya göre ayrıca, çalışan başına kârlılık, eğitim seviyesi
yüksek çalışanların bulunduğu aracı kurumlarda daha fazla. Bu
kurumlardaki ortalama personel giderleri de diğer grupların üzerinde.
Küçük aracı kurumlar zarar etti
TSPAKB'nin yönetim kurulu seçimlerinin ardından yeniden başkan seçilen
Nevzat Öztangut, son araştırma raporu ile ilgili olarak aylık yayın
organı Gündem'de yer alan yazısında, 20 aracı kurumun sektörün tüm
gelirlerinin yüzde 70'inden fazlasını elde ettiğini, hatta tek bir
aracı kurumun komisyon gelirinin 46 aracı kurumun komisyon gelirinden
daha fazla olduğuna dikkat çekti. 2008'de yabancı aracı kurumların
aracılık faaliyetine odaklandığını ifade eden Öztangut, yabancı
yatırımcıların yabancı, banka kökenli ve büyük ölçekli aracı kurumlarla
çalışmayı tercih ettiğini kaydetti. Öztangut, yerli bireysel
yatırımcılarla çalışan küçük ölçekli aracı kurumların ise 2008 yılında
zarar ettiğini kaydetti. Öte yandan, Birlik olarak uluslararası
organizasyonlarda ağırlıklarını artırdıklarını ifade eden Öztangut,
mayıs ayında yurtdışındaki aracı kuruluş birliklerinin üye olduğu
Uluslararası Menkul Kıymet Birlikleri Konseyi ICSA'nın yönetim kuruluna
seçildiklerini söyledi. ICSA'nın 2010 yılındaki genel kuruluna
İstanbul'da ev sahipliği TSPAKB tarafından yapılacak.
|